భారతదేశం, నవంబర్ 8 -- దీపావళి పండుగ అనగానే మనకు ముందుగా గుర్తొచ్చేది వెలుగుల కాంతులు, లక్ష్మీదేవి పూజలు. కానీ, అదే సమయంలో అత్యంత నిగూఢమైన, శక్తివంతమైన మరో పూజ కూడా జరుగుతుంది. అదే కాళీ పూజ. ముఖ్యంగా బెంగాలీ సంప్రదాయంలో, శాక్తేయ సాంప్రదాయంలో అమావాస్య రోజున కాళికా దేవిని ఆరాధించడం వెనుక లోతైన ఆధ్యాత్మిక అర్థాలు ఉన్నాయి. చీకటి అంటే చాలామందికి భయం, అజ్ఞాతం. కానీ శాక్తేయ సాంప్రదాయం చీకటిని మరో కోణంలో చూస్తుంది. చందమామ కనిపించని అమావాస్య రాత్రి అనంతానికి, వ్యక్తమవ్వని సృష్టి మూలానికి ప్రతీక. అందుకే, విశ్వశక్తికి, కాలానికి అధిదేవత అయిన కాళికా దేవిని ఆరాధించడానికి అమావాస్యను అత్యంత శుభప్రదమైన రాత్రిగా భావిస్తారు.

కాళికా దేవి అనగానే మనకు ఉగ్రరూపం గుర్తుకు వస్తుంది. కానీ ఆమె స్వరూపం అంతకు మించినది. లక్నోలోని మొహంతో కుటీర్ దర్బార్ హెడ్ బటుక్ మొహంతో...